Mora i okeani prekrivaju skoro 71% naše planete – iako su svima pred očima, ostaju najveća zagonetka čovečanstva! Verovali ili ne, ljudi su istražili manje od 10% morskih dubina, dok znamo daleko više o površini Meseca i Marsa nego o onome što krije plavetnilo ispod nas!
Procene govore da čak 80% živih bića na Zemlji živi upravo u moru, ali naučnici su otkrili tek oko 250.000 morskih vrsta. Prava brojka? Mogla bi biti i deset puta veća! I dok su tropske prašume poznate kao pluća planete, fitoplanktoni u morima proizvode više od polovine kiseonika koji dišemo – bez njih bismo odavno nestali.
Ispod mirnih talasa kriju se okeanski grebeni – najduži planinski lanci na svetu! Prostiru se čak 65.000 kilometara ispod površine, deset puta više od poznatih Anda. Ali to nije sve – na dnu okeana nalaze se hidrotermalni izvori koji izbacuju vodu temperature neverovatnih 400 stepeni, stvarajući vulkanske komore u kojima život buja u uslovima nezamislivim za kopnene vrste. Čak i buka je stalni saputnik ovim dubinama – tutnjava potresa, glasanje kitova, pucketanje rakova… prava podvodna simfonija mraka.
Morska voda je 96,5% čista voda, a ostatak čine soli i minerali. Da razvučemo svu so iz mora ravnomerno po Zemlji, svaka površina bila bi prekrivena slojem debljine 150 metara – viša od mnogih solitera! Mrtvo more i Crveno more su rekorderi po salinitetu, sa neverovatnih 35–41% soli u zapremini. Ali pravo čudo leži u činjenici da mora sadrže 37 od 50 najvažnijih elemenata za buduće zelene tehnologije – litijum, kobalt, titan i mnoge druge, neophodne za baterije i vetroturbine.
Nažalost, plastični otpad postao je najopasniji neprijatelj okeana. Svake godine u more dospe čak 8 miliona tona plastike, a trenutno u svetskim morima pluta neverovatnih 5,25 triliona komada plastičnog otpada! Od toga 269.000 tona slobodno pluta, dok su mikrovlakna – gotovo nevidljiva oku – razasuta u količini od 4 milijarde čestica po svakom kvadratnom kilometru morske površine. Ove čestice ulaze u hranu riba, školjki i na kraju – na naše tanjire.
